Interview met William Rutten: van concert tot portret

Wie is William Rutten?

De eerste stappen in de fotografie zette William Rutten (1970) al op 12-jarige leeftijd, toen hij foto’s maakte van een concert van Doe Maar. Daarna smokkelde hij naar verluidt bij ieder concert dat hij bezocht een camera mee naar binnen. Op zijn 17e kreeg hij zijn eerste betaalde opdracht: het ontwerpen van een hoes voor een plaat van Het Goede Doel. Daarna maakte hij de overstap naar portretfotografie omdat dat veel beter aan de man te brengen was. Hij werd de vaste fotograaf bij popprogramma Countdown van Veronica. Zijn portretten van de grote artiesten – die graag naar Countdown kwamen, gingen de hele wereld over; ze zijn onder meer te zien in het iconische Amerikaanse muziekblad Rolling Stone. "En dat zonder fotografie-opleiding. In de tijd dat ik begon was er ook geen YouTube met instructiefilmpjes. "Ik heb het allemaal zelf uitgevonden." In 2018 bracht hij het boek PicStory uit, met daarin zijn beste portretfoto’s en het verhaal erachter.

Inmiddels is William Rutten één van Nederlands bekendste fotografen. Niet alleen vanwege zijn foto’s, maar ook vanwege zijn optreden als jurylid in Het Perfecte Plaatje (RTL4) en commentator bij RTL Boulevard. Hij is, door zijn geregelde contact met bekende Nederlanders, een echte insider in het Nederlandse showbizzwereldje. Maar hij is vooral een self-made, ambachtelijk fotograaf met een vaak onbeantwoorde voorliefde voor zwart-wit.

Zijn carrière begon al op heel jonge leeftijd met het fotograferen van concerten, maar hij kreeg al snel door dat hij daar geen goede boterham mee kon verdienen. Toch bleek die start heel belangrijk voor zijn nieuwe loopbaan als portretfotograaf: door die concerten had hij immers rechtstreeks toegang tot de optredende sterren. Dat kon vroeger ook veel makkelijker dan tegenwoordig. Het bleek een gouden greep. Foto’s van grote popidolen, genomen voor een neutrale achtergrond, vonden gretig aftrek over de hele wereld.

Drie minuten

De beste portretfoto’s maakt hij naar eigen zeggen binnen drie minuten, een vaardigheid die hij ongetwijfeld te danken heeft aan zijn voorgeschiedenis als popfotograaf. Voor popsterren was een foto vaak een tussenstop tussen kleedkamer en podium. "Na die drie minuten begint het voor de geportretteerden op werk te lijken en dan krijg je ook die uitstraling op hun gezicht," legt hij uit. "Ik werk natuurlijk bijna alleen maar met mensen die bijna dagelijks op de foto moeten, voor hen ís het dus ook gewoon werk. Aan mij de taak om het voor hen niet zo te laten voelen en die foto dus ook niet die uitstraling te geven."

William wil zijn modellen vooral niet het idee geven dat er iets moet. "Ik zorg ervoor dat ze zich op hun gemak voelen. Een goede portretfoto is voor mij een foto die een verhaal vertelt. Of dat je door de foto het verhaal dat erbij staat wilt lezen. Vooral de ogen moeten spreken. Daar zie je de ziel van de persoon in." Dat is ook zijn tip aan beginnende portretfotografen: "Focus altijd op de ogen of het oog dat het dichtstbij de kijker is. De ogen zijn het allerbelangrijkste stukje in je portret. Als die niet scherp zijn, is het portret mislukt."

Zwart-wit

Als opdrachtgevers William alle vrijheid zouden geven bij een portretopdracht, kregen ze allemaal beelden in zwart-wit aangeleverd. "Ik ben gek op zwart-wit. Helaas wil niemand van mijn opdrachtgevers in de tijdschriftenwereld ze meer hebben. Er zijn er zelfs die in hun opdracht expliciet vermelden ‘GEEN ZWART-WIT’," lacht hij. "Om ze te pesten doe ik er dan toch een paar zwart-witversies bij om ze in te laten zien hoe verkeerd ze het hebben."

"Zwart-wit is zo prachtig en krachtig! Mijn stijl is hard en contrastrijk, misschien ook wel heel confronterend en eerlijk. Het is heel grappig dat ik bij mezelf nooit zozeer een eigen stijl zag, maar dat anderen dat wel doen. Ik krijg steeds vaker de vraag of ik van iemand ‘in mijn stijl’ een zwart-wit portret kan maken. Dus kennelijk heb ik die eigen stijl wel."" William denkt dat klanten, los van zijn stijl, hem ook weten te vinden vanwege zijn omgang met klanten.

Hij werkt nog steeds volgens het motto ‘de klant is koning’. "Ik wil dat mijn klanten 100 procent tevreden zijn. Voor minder doe ik het niet. Fotografen moeten volgens mij ook eens ophouden zichzelf als een soort artiest te zien. Fotograaf is een dienstverlenend beroep. Zet jezelf nooit boven de klant, maak jezelf niet belangrijker dan je bent, zou ik willen zeggen."

Obama

Hoewel hij al heel veel grote namen voor zijn lens kreeg, is er zelfs voor William ook nog zoiets als een droom. Hij zou dolgraag de vorige president van de VS willen fotograferen, Barack Obama. "Het lijkt mij een prachtig mens en hij heeft zo’n markante kop! Ik hoorde een verhaal van een collega die hem gefotografeerd heeft dat hij je binnen de kortste keren heeft ingepakt met zijn charme. De shoot met Obama was een ervaring die hij nooit meer zal vergeten."

Het liefst gebruikt William natuurlijk licht tijdens zijn shoots. In zijn studio heeft hij een paar plekken waar het licht mooi binnenvalt en wat hij alleen maar – als dat nodig is – hoeft te beïnvloeden met een reflectiescherm. In de studio staat verder een systeem van Profoto. "Zij maken momenteel het beste dat er is. Ze zijn innovatief en luisteren naar de wensen van fotografen. Zij hebben geen concurrentie. Waar ik ook kom, het staat overal."

De apparatuur van William Rutten

Bekijk hier enkele foto's van William Rutten